Groty Katullusa

Na samym krańcu półwyspu Sirmione, gdzie oliwki pochylają się nad wodą, która zdaje się nie mieć granic, wznoszą się mury tego, co niegdyś było największą prywatną willą północnych Włoch w epoce rzymskiej. Nazywa się je Grotami Katullusa — nazwa łącząca legendę z historią, bo nie są to groty w sensie geologicznym, lecz monumentalne pozostałości patrycjuszowskiej domus z I wieku p.n.e.–I wieku n.e., której zawalone i porośnięte roślinnością struktury pierwszym odwiedzającym wydawały się naturalnymi jaskiniami.

Willa rozciąga się na ponad 20.000 metrów kwadratowych, ułożona na trzech poziomach wykorzystujących naturalne nachylenie wzgórza. Prostokątny plan — około 167 na 105 metrów — ujawnia ambitny projekt architektoniczny: długie krużganki biegły wzdłuż północnej i południowej strony, chroniąc przed wiatrem i oferując zadaszone spacery z widokiem na jezioro. W centrum wielki ogród-taras dominował nad krajobrazem na 360 stopni, od gór Trentino po nizinę brescjańską.

Przypisanie willi poecie Gajuszowi Waleriuszowi Katullusowi (84–54 p.n.e.), który w swoich wierszach opiewał Sirmione jako klejnot wśród półwyspów i wysp, pozostaje sugestywne, lecz niepotwierdzone dokumentalnie. Pewne jest natomiast, że willa należała do rodziny rangi senatorskiej, zdolnej sfinansować dzieło budowlane tej skali w strategicznym i malowniczym miejscu.

Muzeum Archeologiczne, mieszczące się w dziewiętnastowiecznym budynku wewnątrz parku, gromadzi zabytki od prehistorii po wczesne średniowiecze: fragmenty fresków, mozaiki podłogowe, ceramikę, monety i przedmioty z brązu odnalezione zarówno w willi, jak i w otaczających ją wodach. Wśród najbardziej godnych uwagi eksponatów znajduje się głowa portretowa mężczyzny z białego marmuru z I wieku n.e. oraz fragmenty dekoracji ściennej świadczące o bogactwie pierwotnych wnętrz.

Zwiedzanie zajmuje około 90 minut i prowadzi trasą przez wielki gaj oliwny — ponad 1500 drzew wciąż produkujących oliwę — zanim dotrze się do pozostałości willi. Najbardziej malowniczym punktem jest północny taras, gdzie zachowane arkady rysują się na tle błękitu jeziora z górami w tle: jeden z najczęściej fotografowanych widoków całej Gardy.

Praktyczne wskazówki: przybądźcie w pierwszych godzinach porannych, gdy światło jest ukośne, a grupy turystyczne jeszcze nie dotarły. Trasa nie jest w pełni dostępna dla wózków dziecięcych i inwalidzkich ze względu na nierówny teren. Od kwietnia do października obiekt jest otwarty bez przerwy; w miesiącach zimowych warto sprawdzić skrócone godziny otwarcia. Bilet obejmuje wstęp do muzeum i obszaru archeologicznego.