Een land dat je eet en drinkt
Het Gardameer is niet alleen water en bergen. Het is een land van wijngaarden die afdalen tot aan de kust, van olijfgaarden die een van de beste olijfolies van Italië produceren, van gerechten die alpiene en mediterrane tradities mengen.Het eten en de wijn van Garda bestaat uit concrete producten, met beschermde benamingen, bezoekbare wijnkelders en oliemolens waar je vers geperste olie kunt proeven. Hier is een complete gids voor wie het meer via de mond wil leren kennen.
Wijnen van het Gardameer: van Lugana tot Bardolino
Lugana DOC: het wit van het zuiden van het meer
Lugana is de belangrijkste witte wijn van het Gardameer. Het wordt geproduceerd in het zuidelijke gebied, tussen Sirmione, Desenzano en Peschiera, van Turbiana druiven (een lokaal biotype van Trebbiano) geteeld op kleigrond van morene oorsprong. Het resultaat is een witte wijn met een geweldige structuur: bloemig, mineraal, met een frisheid die hem perfect maakt bij vis uit het meer.
Lugana bestaat in verschillende versies: basis (fris, jong te drinken), Superiore (meer gestructureerd, minstens een jaar rijping) en Riserva (minimum 24 maanden). De prijs in de kelder varieert van 8 tot 25 euro per fles. Enkele van de historische kelders zijn: Ca' dei Frati, Zenato, Ottella, Ca' Maiol. Velen accepteren bezoeken op afspraak.
Bardolino DOC en Chiaretto
Bardolino is de rode wijn van de Veronese kust, geproduceerd op de heuvels achter Bardolino en Lazise van Corvina, Rondinella en Molinara druiven - hetzelfde als in Valpolicella, maar hier zorgt het klimaat aan het meer voor lichtere, meer drinkbare wijnen. Chiaretto, de rosé versie, is de afgelopen jaren de wijn van de Gardazomer geworden: fris, geurig, perfect bij een visgerecht op het terras van een restaurant aan het meer.
De Bardolino Wijnroute is een eet- en wijnroute die wijnkelders, oliemolens en azijnfabrieken in de moreneheuvels aandoet. De route kan per fiets, auto of te voet (in etappes) worden afgelegd. Het Bardolino Druiven- en Wijnfestival in oktober is het grootste eet- en wijnevenement aan het meer.
Groppello en de rode wijnen van Valtenesi
Aan de Bresciaanse kant produceren de Valtenesi heuvels (tussen Manerba en Salò) Groppello, een inheems druivenras dat elegante, geurige rode wijnen oplevert. Minder bekend dan Bardolino, maar met een duidelijke persoonlijkheid: hints van klein rood fruit, kruiden en een delicate tannine. Probeer het in de lokale wijnkelders - hier is het welkom oprecht en de prijzen eerlijk (5-12 euro per fles).
Trentodoc: de bubbels van het noorden
Noord-Garda is het land van Trentino, en Trentino staat synoniem voor mousserende wijn volgens de klassieke methode. Trentodoc wordt gemaakt van Chardonnay en Pinot Noir, met ten minste 15 maanden op de wijnmoer (36 voor de Riserva). Het is geen Gardawijn in de strikte zin van het woord, maar de wijnmakerijen in het gebied van Arco en Valle dei Laghi liggen op slechts een paar kilometer van het meer. Ferrari, Letrari, Maso Martis zijn namen om naar uit te kijken.
Garda BOB extra olijfolie van eerste persing
Extra olijfolie van eerste persing uit Garda is een door de Europese Unie erkende BOB, met drie subzones: Bresciano (westelijke oever), Orientale (Veronese oever) en Trentino. Dankzij het microklimaat van het meer kunnen er olijven worden geteeld op voor Noord-Italië ongebruikelijk grote hoogten.
Garda olie is delicaat, met tonen van amandel, vers gras en artisjok - heel anders dan de meer intense Toscaanse of Apulische oliën. Het wordt rauw gebruikt op vis, groenten en bruschetta. De prijs varieert van 15 tot 30 euro per liter bij de oliemolen.
Er zijn veel oliemolens die open zijn voor het publiek. Aan de kant van Brescia is de concentratie het grootst in het gebied Toscolano-Maderno en Gargnano. Aan de Veronese kant produceren de heuvels boven Bardolino en Torri del Benaco olie van uitstekende kwaliteit. De oogst vindt plaats tussen oktober en december: als je het Gardameer in de herfst bezoekt, kun je het persen bijwonen.
Typische gerechten uit Garda
Meer vissen
Garda is rijk aan zoetwatervis. De hoofdrolspelers van de tafel zijn:
- Witvis (lavaret): delicate witte vis, uitstekend gegrild of in een kruidenkorst.
- Baars: baarsfilet met polenta is het kenmerkende gerecht van het meer. Gebakken of in de pan met boter en salie.
- Zeelt: typisch voor het lager gelegen merengebied, gebakken gevuld met paneermeel, kappertjes en peterselie (tinca al forno alla gardesana).
- Zoetwatersardientjes (agoni): zongedroogd en geconserveerd in olie. Ze worden met polenta gegeten en zijn een oude smaak van het meer.
- Snoek: in een saus met paprika en kappertjes, geserveerd met polenta. Een robuust gerecht uit de boerentraditie.
Eerste cursussen
Bigoli con le sarde (zoetwatersardientjes) zijn het meest typische voorgerecht: lange, dikke pasta geserveerd met een saus van sardientjes, ui en olijfolie. Tortellini di Valeggio, geproduceerd in Valeggio sul Mincio, zijn een vulling van vlees en kaas in een zeer dunne pasta, geserveerd met gesmolten boter en salie. Op de derde dinsdag in juni wordt op de Visconti-brug in Borghetto het Festa del Nodo d'Amore (Liefdesknoopfeest) gehouden, met een tafel voor 4.000 personen.
Kazen en vleeswaren
Het Garda achterland produceert bergkazen: Monte Veronese DOP (van Monte Baldo, gerijpt of vers) en Bagoss (een harde kaas uit Valle Sabbia, gekleurd met saffraan). Vleeswaren zijn onder andere Veronese sopressa en reuzel op smaak gebracht met bergkruiden.
Zoetigheden
De sbrisolona is de taart van het achterland: maïsmeel, amandelen en boter, kruimelig en rustiek. Het wordt met de handen gebroken (nooit met een mes). De nocciolino di Garda is een cacao- en hazelnootkoekje dat je in alle banketbakkerijen in het zuidelijke gebied vindt.
Te bezoeken wijnhuizen en oliemolens
Hier is een selectie van producenten die bezoekers verwelkomen:
- Ca' dei Frati (Lugana, Sirmione): een van de meest historische kelders van Lugana. Proeverij vanaf 15 euro.
- Zenato (Lugana/Valpolicella, Peschiera): groot wijnhuis met rondleidingen door de wijngaarden en barrique kelder.
- Guerrieri Rizzardi (Bardolino): een 18e-eeuwse villa met tuinen in Italiaanse stijl en wijnproeverijen in een historische wijnkelder.
- Colli Vaibò (Valtenesi): klein familie wijnhuis met Groppello en olie. Echte gastvrijheid.
- Frantoio di Riva (Riva del Garda): oliecoöperatie met oliemuseum en gratis proeverij.
- Montecroce oliemolen (Desenzano): Garda DOP olie, productiebezoeken op afspraak.
Markten en winkels
Wekelijkse markten zijn de beste manier om lokale producten rechtstreeks van producenten te kopen:
- Maandag: Peschiera del Garda, Salò
- Dinsdag: Desenzano, Malcesine
- Woensdag: Lazise (de grootste aan het meer), Riva del Garda
- Donderdag: Bardolino, Toscolano-Maderno
- Vrijdag: Garda
- Zaterdag: Desenzano (antiekmarkt, eerste van de maand), Arco
Evenementen met eten en wijn
- Maart-april: Palio del Chiaretto (Bardolino) - voorproefje van de rosé van het jaar.
- Mei: Festival van de Olio Novello (Gargnano, Toscolano) - late persing en proeverijen.
- Juni: Festa del Nodo d'Amore (Valeggio sul Mincio) - diner voor 4.000 mensen op de Visconti-brug.
- September-oktober: Bardolino Druiven- en Wijnfestival - het grootste wijnevenement aan het meer.
- November: Olio Novello (hele gebied) - oliemolens geopend voor het persen van nieuwe olie.
Eten en wijn uit Garda is geen folklore: het is een levend productiesysteem, met boeren en ambachtslieden die al generaties lang hetzelfde land bewerken. Een glas Lugana met uitzicht op het meer, een drupje nieuwe olie op bruschetta, een bord bigoli con le sarde: dit zijn ervaringen die het verhaal van dit gebied beter vertellen dan welke gids dan ook.
Ontdek de bestemmingen rond het Gardameer en ontdek onze fietsroutes door wijnkelders en olijfgaarden.
